Veldbijeenkomst op Horaholm : Natuurbeheer als onderdeel van het boerenbedrijf
Op 29 mei kwamen agrariërs en andere geïnteresseerden bijeen op het bedrijf van Harm Westers in Hornhuizen. Tijdens deze veldbijeenkomst stond het beheer van de slaperdijk centraal. De bijeenkomst bood volop gelegenheid om ervaringen uit te wisselen over biodiversiteit, maaibeheer en de rol van natuur in een toekomstbestendig agrarisch bedrijf.
Werken aan verschraling
Op de dijk wordt al ruim 25 jaar geen kunstmest meer gebruikt. Toch blijkt de bodem nog altijd relatief voedselrijk. Om de vegetatie verder te verschralen, wordt jaarlijks gemaaid en het maaisel afgevoerd. Dit creëert meer kansen voor kruiden en andere tweezaadlobbige planten. Het juiste maaimoment is daarbij van groot belang.
Het maaisel wordt verzameld op een zwad aan de voet van de dijk. Daardoor ontstaat lokaal een ruigere vegetatie met soorten als smeerwortel en brandnetel. Volgens Westers is dat geen bezwaar, omdat het maaisel later eenvoudig kan worden verwijderd of benut als mulchmateriaal of voor bokashi.
Maaien met een plan
Een belangrijk onderwerp was de inrichting van het maaibeheer. Op advies van prijswinnend bermbeheerder Jaap Mekel is de dijk verdeeld in drie vakken. Hierdoor hoeft niet alles tegelijk gemaaid te worden en ontstaat meer ruimte voor bloeiende planten, insecten en vogels.
Vak 1 en 2 worden bij voorkeur vroeg in het seizoen gemaaid. Vak 3 blijft langer staan en wordt pas in juli gemaaid. Daar groeit onder meer ratelaar, een halfparasitaire plant die gras verzwakt en daarmee helpt bij verschraling. Het advies is om ratelaar altijd volledig uit te laten bloeien voordat er wordt gemaaid
Biodiversiteit in de praktijk
Tijdens de rondgang werden verschillende plantensoorten waargenomen, waaronder glanshaver, veldlathyrus, wikke, ooievaarsbek en vogelmuur. Ook vogelgeluiden waren nadrukkelijk aanwezig; bij de poel liet een bosrietzanger zich horen.
Jasper Poot van Gradiënt Natuurbeheer vertelde over zijn ervaringen met sinusbeheer en mechanisch maaibeheer. Volgens hem kan maaibeheer een waardevolle bijdrage leveren aan biodiversiteit, mits het efficiënt wordt uitgevoerd.
Functionele agrobiodiversiteit
Voor Harm Westers is natuurbeheer geen afzonderlijke activiteit, maar een integraal onderdeel van het bedrijf. Daarbij ligt de nadruk op functionele agrobiodiversiteit (FAB): biodiversiteit die direct bijdraagt aan natuurlijke plaagbestrijding en bestuiving van gewassen.
Het uiteindelijke doel is een robuuste populatie van wilde bestuivers op en rond het bedrijf. De dijk vervult daarin een belangrijke functie als leefgebied voor bestuivers en natuurlijke vijanden van plaaginsecten.
Uitdagingen voor de praktijk
Tegelijkertijd werd duidelijk dat natuurbeheer tijd, kennis en passend materieel vraagt. Het combineren van maaibeheer met de dagelijkse werkzaamheden op het bedrijf blijft voor veel agrariërs een uitdaging. Juist daarom zijn kennisuitwisseling en praktijkvoorbeelden zoals deze veldbijeenkomst van grote waarde.
De bijeenkomst werd rond 11.30 uur afgesloten. De deelnemers keerden huiswaarts met nieuwe inzichten en praktische ideeën voor biodiversiteitsbeheer op het eigen bedrijf.